کلمات دو یا چند معنایی

 واژه هایی که هم نوشتن آن ها به یک شکل و هم تلفظشان یکسان است لیکن در معنا متفاوت اند, هم آوا , هم نویسه نام دارند.

 مثال:

 شیر:حیوان جنگل / شیر:شیر خوراکی

 - بادیه: بیابان / بادیه: ظرف

آن یکی شیر است اندر بادیه کادم می خورد          وان یکی شیر است اندر بادیه کادم می خورد

 خویش:خود / خویش: فامیل

 برادر که در بند خویش است نه برادر نه خویش است.                    گلستان سعدی

 ریش: محاسن / ریش : زخم

 ریش را تا ناف آوردن زهد نیست   زهد آن باشد که بر ریش کسان مرهم نهی       سلطانی

 چین: کشور چین / چین : شکن

 گر ز چین آشوب برخیزد عجب نبود که باز          بــــــــر سر زلف افتادست چین تازه ای          فروغی بسطامی

 فرق: تفاوت / فرق: سر

 ندانم از سر و پایت کدام خوب تر است         چه جای فرق که زیبا ز فرق تا قدمی     سعدی

 گور: قبر / گور: گورخر

 نبشته است بر گور بهرام گور          که دست کرم به ز بازوی زور        سعدی

  شانه:وسیله ی مرتب کردن مو / شانه : کتف

  نبینی آن که چو زلف تو را به شانه زنی       سر دو زلف تو با شانه می درآویزد        طبری

 چنگ:پنجه / چنگ : آلت موسیقی

 برخیز و بیا که چنگ در چنگ زنیم             می نوش کنیم و نام بر ننگ زنیم              خیام

 کوفته:نوعی غذا / کوفته: پریشان و مضطرب،ناتوان(خسته)

  کوفته در سفره ی ما گو مباش            کوفته را نان تهی کوفته است               سعدی

 صفا:پاکی / صفا: نام مکانی است

 چون سری بر آستانش ز سر صفا نهادی   به صفا و مروه ای دل دگرت چه کار باشد      کمال خجندی

 دوش:دیشب / دوش: کتف

 ز کوی میکده دوشش به دوش می بردند     امام شهر که سجّاده می کشد بر دوش        حافظ

 بار:دفعه / بار:پشتواره / بار:اجازه

 بارها بار به دربار تو دارند رقیبان     من که بارت کشم ای یار چرا بار ندارم             جامی

 داد:دادخواهی / داد:از مصدر دادن

 آن که گیسوی ترا رسم تطاول آموخت        هم تواند کرمش داد من مسکین داد   سعدی

 زاد:توشه / زاد:از مصدر زادن

 بیا و برگ سفر ساز و زاد ره برگیر           که عاقبت برود هر که او ز مادر زاد         خواجوی کرمانی

منبع:

کاردستی :ساخت قاب عكس

ابزار و مواد: مقوا، مقوا رنگي، عكس دلخواه، ابزارنقاشي، وسايل تزييني در صورتن ياز،قيچي، چسب

فضاي آموزشي: کلاس

نوع فعالیت: فردي، گروه كوچك يا گروه بزرگ

زمان فعاليت :يك جلسه

نوع ا رز شيابي: فرايندي و پاياني

مراحل اجرا:

1 -1 از دانش آموزان بخواهيد ابتدا عكس را از قسمت پشت روي مقواي رنگي گذاشته علامت بزنند به طوريكه دور تادور حاشيه يكسان داشته باشيم.

2 -2 سپس عكس را برداشته و از روي علامت برش بزنند.

3 -3 حالا يك مقواي رنگي تو خالي داريم كه دانش آموزان مي توانند دور آن را به شكل دلخواه، برش يزنند،نقاشي وتزيين كنند. تزيينات قاب را ميتوان از طريق روشهاي اموخته شده در سالهاي قبل مانند چاپ – استفاده از مچاله ها – كولاژ كاغذ ومقوا يا مواد طبيعي – نقاشي يا چسباندن عكسهاي مختلف تزيين كنند.در اين مرحله قاب ما آماده است. (نوع طراحي- تزيين وروش استفاده از ابزار ومواد حايز اهميت است و ميزان خلاقيت كودك را نشان ميدهد.)

4 -4 براي نصب عكس در قاب هم ميتوان عكس را از پشت به قاب چسباند ويايك مقواي ديگر پشت قاب گذاشته از سه طرف چسبانده واز بالاي ان باز باشد (براي گذاشتن ودر آوردن عكس )

5 -5 قبل از چسباندن مقواي پشت قاب ميتوان يك زرورق يا نايلون از پشت به قاب چسبانده وبعد مقوا را بچسبانند اين كار باعث ميشود عكس تميزتر بماند در واقع زرورق يا نايلون به جاي شيشه از عكس محافظت ميكند.

6 -6 در پايان کارها را به نمايش گذاشته ودر مورد انها صحبت وگقتگو كرده ودر اخر نظر خود را در پوشه كار بنويسيم.

شعری زیبا راجع به نگاهبانی از زبان فارسی

پارسی را پاسداریم

من زبان پارسی را پاسداری می کنم

و بیان خویش را فرهنگ داری می کنم

خون دل خوردم مدام و باسرشک دیده ام

گلشن باغ ادب را آبیاری می کنم

من زبان پهلوی را خوانده ام دّر دری

واژه های ناب آنرا ساختاری می کنم

شهر یاران ادب را می نهم ارج گران

هر یکی را هرکجا حرمت گذاری میکنم

چون زبان ماست گنج معرفت اندرجهان

احترازاز فحش وطعن وجعلکاری میکنم

من به حرف نابکار دشمنان بی ادب

چون گذشته صبر دارم، بردباری میکنم

 

ادامه نوشته

نمونه قالب های سوال املا کلاس ششم دبستان

1)غلط های املایی در متن:

ـ زیر غلط های متن خط بکشید.

 ـ در متن بالا چند غلط املایی وجود دارد؟الف)2 ب)3 ج)4 د)5

 ـ غلط ها را پیدا کرده و صحیح آن را بنویسید.

 - صحیح کلمات غلط را در پرانتز جلوی آن بنویسید.  

ـ در متن کلمات ناقصی آورده از دانش آموز بخواهیم آن ها را کامل کند.   

2)غلط های املایی خارج از متن:

 ـ کدام واژه با توجّه معنی نادرست است؟الف)قالب:شکل ب)شباهت:همانندی ج)صواب:پاداش د)حجره:اتاق

ـ کدام واژه از نظر املایی غلط است؟الف)بهت ب)تأکیدج)احتزارد)حماسه

 ـ کدام گزینه دربردارنده ی واژه ی غلط است؟

 الف)بعثت ـ حصار ب)رسا ـ زکاوت ج)سفتن ـ ظلمت د)فروغ ـ محاربه

 3)مترادف:

 ـ مترادف کلمات روبرو را بنویسید.    عطوفت:   بادیه: منجّم: عجز:

 ـ گزینه ی متفاوت از لحاظ معنی:      الف)عطوفت ب)رأفت ج)مشقّت د)شفقت

 ـ دو کلمه ی مترادف بنویسید که در آن ها حرف«ع»باشد.

 ـ کلمات مترادف زیر را به هم وصل کنید. 

    ـ با توجّه به معنا کلمه ی صحیح را انتخاب کنید.      غوغا وآشوب(هیاهو-هیاحو   )  

ـ شکل درست کلمه را با توجّه به مترادف آن بنویسید. رأفت و عتوفت : شکوح و عظمت :

4) هم خانواده

 ـ  کدام گزینه با دیگر گزینه ها هم خانواده نیست؟ الف)علم ب)عمل ج)عالم د)علوم

 ـ  کدام گروه کلمات با گروه های دیگر هم خانواده نیستند؟

 ـ هم خانواده ی کلمات را در جدول کامل کنید.

 5)متضاد:

 ـ متضاد  این واژه را بنویسید. جاهل

  ـ کدام گزینه دربردارنده واژه های متضاد نیست؟الف)دانا/نادان ب)جاهل/عالم ج)تعلیم/معلّم د)فراز/فرود

 ـ دو کلمه ی متضاد بنویسید که در آن ها حرف «ظ» باشد.

 ـ کلمه ی به هم ریخته را با توجّه به متضاد آن (داخل پرانتز)مرتّب کنید. ک ـ ر ـ ی ـ ت ـ ا(روشن):

 6)هم آوا:

ـ معنای کلمات زیر را بنویسید. صواب: ثواب:

 ـ کدام کلمه با توجّه به معنی از نظر املایی غلط است.حیاط=زندگی   خوان=سفره

ـ کاربرد دو کلمه ی هم آوا در یک متن.           

 ـ جاهای خالی را با استفاده از واژه های هم آوای داخل پرانتز کامل کنید.

 اگر ..... بیابان به پای کسی رود..... نمی شود. ( خوار ـ خار )

 ـ غلط های املایی متن معمولاً از کلمات هم آوایی به عنوان غلط استفاده می کنند.

 7)مفرد و جمع:

 ـ مفرد کلمات زیر را بنویسید:شعرا:     اعضا:                                            

 8)حروف به هم ریخته ی زیر را با توجّه به معنی مرتّب کرده و کلمه ی مورد نظر را بنویسید.

 س ـ‌ ت ـ‌ ا ـ‌ ع ـ د ـ د ـ ا :توانایی

9)دو کلمه بنویسید که در آن حرف«غ» و دو کلمه ی دیگر که در آن حرف«ذ»به کار رفته باشد.

 10) پر کردن جاهای خالی با کلمه ی درست. در تنهایی‌‌، سیمایی …… و متفکّر داشت. (مهزون ـ محذون ـ محزون ـ مهذون‌)

   11)پیدا کردن کلمات مترادف،متضاد،هم خانواده و … از متن بیان شده.

12)نوع ارتباط واژه های زیر را بنویسید. الف ـ (ظالم ـ ظلم): ب ـ (قهر ـ آشتی) :

در آزمون های نوبت:

  متن املا 20 نمره تقسیم بر دو + 10 نمره سؤال   /   متن املا برای کلاس ششم 12 تا 14 سطر (با سایز فونت18) / سؤالات از آسان به مشکل،چهارجوابی،کوتاه پاسخ،تشریحی و…/دربردارندة موارد حیطه ی شناختی

روابط واژگانی (در کتابهای درسی دوره ابتدایی )

واژه های زبانی به منزله ی اعضای جامعه ی انسانی ،با یکدیگر روابطی دارند که به برخی از این روابط که در کتابهای دورهی ابتدا یی آمده اند اشاره می کنیم

شبکه معنایی :به مجموعه ای از کلمات گفته می شد که درباره ی یک موضوع هستند ودر زمینه ای خاص به هم مرتبط اند.

مثل :- زمستان،سرما، برف، بخاری،یخبندان،وسرسره بازی .

-مدرسه، درس،علم،مدیر،کلاس،گچ،ریاضی،ورزش،فارسی ،معاون،قبولی،تجدیدی ودفترحضوروغیا ب

- فداکاری، شجاعت ،از خود گذشتن ،وجان بازی . – دهقان ،مزرعه،آب ،کشت وبذر.

- مسافرت ،سفر،چمدان،پول ،نوع وسیله ی نقلیه،، و....به یاد تمام آنچه برای یک سفر نیاز است می افتیم

- باران،شکوفه،فصل بهار،ابر،چمنزار،سبزه،نوروزوعمو نوروز.

کلمات هم آوا هم نویسه :به کلماتی گفته می شود که از لحاظ آوایی وهم از نظر نوشتاری یکسان باشند.در ادبیات به این نوع رابطه،« جناس تام » نیز می گویند.

مثا ل : –گور (گورخر) گور (در معنای فبر ) --شیر (جنگل 9شیر (نوشیدنی) –شور (مقابل هیجان )

شور مقابل (هیجان )—الف:در خانه باز است ب :باز پرنده ای شکاری است .

الف: غذا امروز شور بود . ب:مردم با شور وشادی دور پرچم حلقه زده بودن

کلمات هم نویسه: کلماتی که املای یکسانی دارند ،ولی از لحاظ تلفظی ومعنایی با هم هیچ ار تباطی ندارند.مثل : عالم\ عالم شکر \ شکر - خدا را شکر می کنم - در چای شکر می ریزم

کلمات هم خانواده کلمات هم خانواده،کلمات دخیل از عربی به فارسی هستند که ریشه ی فعلی مشترک دارند. مثل : عاشق،عشق،عشاق،و...(ریشه ی فعلی : (ع- ش- ق )

- کتاب ،مکتوب، کتیبه ، کاتب، مکتب، و.....(ریشه ی فعلی :ک- ت- ب ).

- در زبان فارسی ،با توجه به خصوصیات این زبان ،هم خهنواده وجود ندارد ولی می توانبه تسامح،کلماتی را که یک ریشه ی فعلی دارند ویا به عبارتی از بن ماضی یا مضارع مشترک تشکیل شده اند ،هم خانواده بر شمرد. مثل : - تابیدن ،تابش، تابان، مهتاب، تابیده، شب تاب .

- - رفتن ،رفتار،رفتنی، آمدوشد و، رفت، رونه، برو، روا ن و..... - گویا، گوینده ، گفتن، .......

- بعضی کلمات جزء مشترک دارند ولی هم خانواده محسوب نمی شوند. مثل : - دل انگیز ،دلگیر، دل درد،دل نواز و.......- کتب فروش ،کتاب فروش، کتاب خانه،و..... – گیاه خوار، گوشت خوار ، علف خوار -خوش حال ،خوش رفتار ،خوش بخت . – سردرد،دردسر، سرباز،سنگ دان ،سنگین.

کلمات چند معنایی : بعضی کلمات معنای واحدی ندارند ،بسته به جمله ای که در آن قرار دارند ،معنای متفاوتی به خود می گیرند.

الف :علی توپ را گرفت . – دلم گرفت . – خورشید گرفت - لوله ی آب گرفت .

ب : او جیلی افسوس خورد.اوغذا خورد .توپ به تور دروازه خورد. شیر فریب خرگوش را خورد.

کلمات چند تلفظی :بعضی از کامات در فارسی رایج ومعیار (رسمی )کشور به دو شکل تلفظ

کلمات هم آوا : کلماتی هستند که فقط تلفظ یکسانی دارند ،ولی از لحاظ املایی با هم متفاوت اند.

مثال: خویش -خیش خواست -خاست خوار - خار

ارض:زمین عرض : گفتن اثاث : وسایل خانه اساس: پایه حیات :زندگی حیاط :محوطه

کلمات مترادف : به دو یا چند کلمه گفته میشود که تقریبا معنای یکسانی دارند و اگر در جمله ها به جای هم بکار روند ،جمله ها تقریبا هم معنی اند .

مثال : من تلاش می کنم .منکوشش می کنم . من تقلا میکنم - ایران سرزمین پهناوری است .ایران سرزمین وسیعی است ایران سرزمین گسترده ای است - او تند میدود .اوسریع میدود . – مهربان وبا محبت

- آغاز ،ابتدا ،شروع - مهیا ،آماده - سعی، تلاش ،کوشش

در برابر مشکلات باید ایستادگی و پایداری کنیم - ریشه ی اصلی ترسهای نادرست در جهل ونادانی است

مختصر = کوتاه مشکل = دشوار

کلمات متضاد : دو یا چند کلمه که معنی ضد هم دارند :

سیاه # سفید مرد # زن زیبا # زشت بلند # کوتاه قوی # ضعیف اگر این نوع کلمات را جای هم بکار بریم ،معنی جمله عوض خواهد شد . مثل : حسین روز کار میکند .حسین شب کار میکند.

موارد دیگر مثل ابن : کلمه ای است عربی که نشاندهنده ی رابطه ی پدر – پسری لست .مثل :

محمد بن عبد لله \محمد پسر عبدالله جابربن حیان \ جابر پسر حیان حسین بن علی \ حسین پسر علی

منبع                                                                                                                                

 

داستان من و شما:کلمات دو تلفظی

در زبان فارسی برخی از کلمه ها به دو صورت خوانده می شود. به این گونه واژه ها در اصطلاح ادبی واژه های « دو تلفظی» می گویند.مثال:

(۱)تلفّظ

(۲) تلفّظ

اُستوا

اِستوا

اُستُوار

اُستْوار

آسِمان

آسمان

آشِنا

آشنا

اَصالت

اِصالت

بَرومند

بُرومند

بُقاع

بِقاع

بينَ المللي

بينُ المللي

تَکرار

تِکرار

تَلاوت

تِلاوت

ثُبات

ثَبات

جُرگه

جَرگه

جَنوب

جُنوب

چِنان

چُنان

حَماسه

حِماسه

خِجِل

خَجِل

دُرون

دَرون

دَلالت

دِلالت

رايِگان

رايگان

روزِگار

روزْگار

زِمين

زَمين

شَباهت

شِباهت

شَجاعت

شُجاعت

شَرافت

شِرافت

شِمال

شُمال

عَدالت

عِدالت

عِطر

عَطر

عِلاوه

عَلاوه

عناصُر

عناصِر

عِوض

عَوَض

قِباله

قَباله

کَرامت

کِرامت

کَشتي

کِشتي

گَمان

گُمان

گَواه

گُواه

مَحال

مُحال

مَداد

مِداد

مِهرَبان

مِهربان

نَبوّت

نُبوّت

نَخست

نُخست

نَشاط

نِشاط

نُقاط

نِقاط

نَماد- نُماد

نِماد

نُمودار

نِمودار

نُمونه

نِمونه

هِديه

هَديه

وُجدان

وِجدان

يادِگار

يادْگار

 

چک لیست کتاب  کار و فناوری فصل 4 ارائه نمایشی مطالب

نام دانش آموز:                            نام پدر:                                   

بارم

انتظارات درس15

بارم

انتظارات درس14

 

1

بازکردن پرونده ذخیره شده

 

1

اجرای برنامه پاورپوینت

 

2

جلوه نمایشی اسلایدها

جلوه نمایشی اجزای اسلاید

 

2

ایجاد اسلاید جدید

 

5/1

حداقل به دو جزء

 

2

درج تصویر

 

5/1

استفاده از جلوه های بیشتر

 

1

حرکت روی اسلایدها

 

5/1

نمایش خودکار اجزاء

 

1

نمایش اسلایدها

 

5/1

ترتیب نمایش اجزای اسلاید

 

1

خروج از حالت نمایش

 

2

استفاده از طرح های آماده برای اسلاید

 

1

ذخیره پرونده پاورپوینت در پوشه خودشان

یادآوری می شود آموزش این نرم افزار در پایه ششم کاملاً اختیاری است

 و متناسب با سطح دانش آموزان و امکانات و تجهیزات آموزشی و تفاوت های

 منطقه ای و بومی می تواند تدریس شود.

چک لیست کتاب  کار و فناوری فصل 3 شبکه ی ملی مدارس

نام دانش آموز:                            نام پدر:                                   

نمره از 2

انتظارات درس12

نمره از 2

انتظارات درس11

 

جستجوی عکس در گالری عکس

 

اجرای مرورگر وب

 

ذخیره عکس در پوشه خودشان

 

درج آدرس شبکه رشد در نوار آدرس

 

جستجوی اطلاعات متنی در دانشنامه از طریق درج موضوع در کادر جستجو

 

مشاهده محتوای صفحات وب سایت

 

جستجوی اطلاعات متنی در دانشنامه ازطریق فهرست

 

پیمایش صفحات وب (استفاده از نوار پیمایش)

 

انتخاب مطالب متناسب با موضوع جستجو

 

 

 

ذخیره متن انتخاب شده در پرونده متنی

(در واژه پرداز وُرد)

 

 

چک لیست کتاب  کار و فناوری :فصل 2 نوشتن با رایانه

نام دانش آموز:                            نام پدر:                                   

نمره از 1

انتظارات درس9

نمره از 1

انتظارات درس8

نمره از 1

انتظارات درس7

نمره از 1

انتظارات درس6

 

درج تصویر

 

کپی کردن متن

 

بازکردن پرونده ذخیره شده

 

اجرای برنامه وُرد

 

درج کادر دور صفحه

 

جای گذاری متن

 

انتخاب متن

 

کار باکلیدهای حرفی، عددی، ورود، پس بَر، حذف و

فاصله در صفحه کلید

نمره از 5/1

 

چاپ پرونده متنی

 

انتقال متن

 

تغییر نوع قلم

 

نوشتن متن در واژه پرداز وُرد)در چند سطر(

نمره از 5/1

 

نشانه گذاری متن

 

 

 

تغییر اندازه قلم

 

ذخیره کردن پرونده متنی در پوشه خودشان

 

شماره گذاری متن

 

 

 

تغییر رنگ قلم

 

 

 

 

 

 

 

تغییر سبک متن )پررنگ، مورب، زیرخط دار(

 

 

 

 

 

 

 

ترازبندی متن

 

 

چک لیست کتاب  کار و فناوری فصل 1 کار با رایانه

نام دانش آموز:                            نام پدر:                                   

نمره از 1

انتظارات درس4

نمره از 1

انتظارات درس3

نمره از 1

انتظارات درس2

نمره از 1

انتظارات درس1

 

شناخت حافظه های بیرونی رایانه

 

باز کردن درایو، نماد رایانه و پوشه و مشاهده محتویات

آن

 

کار با موس

 

شناخت اجزای رایانه

 

تهیه کپی از پرونده/پوشه

 

ایجاد پوشه

 

کشیدن نقاشی در محیط برنامه paint )استفاده از: ابزارها)

 

روشن / خاموش کردن رایانه

 

انتقال پرونده/پوشه

 

تغییر نام پوشه

 

کشیدن نقاشی در محیط برنامه paint )استفاده از: شکل برس ها و رنگ ها)

 

شناخت سخت افزار، نرم افزار، میزکار رایانه و نمادها

 

حذف پرونده/پوشه

 

باز کردن پرونده نقاشی ذخیره شده

 

ذخیره پرونده نقاشی

 

اجرای برنامه نقاشی

 

بازیابی پرونده/پوشه حذف شده

 

نوشتن متن در نقاشی

 

 

 

رعایت نکات ایمنی و بهداشتی کار با رایانه

 

*انتقال اطلاعات از رایانه به حافظه های بیرونی

 

چاپ/پیش نمایش چاپ پرونده نقاشی

 

 

 

 

 

*اجرای پرونده های صوتی و تصویری

 

 

 

 

 

 

دو موردی که با ستاره مشخص است می توان به عنوان نمره تشویقی به دانش آموز داد.