ساختمان آتشفشان

ساختمان آتشفشان شامل 3 بخش است:

دودکش آتشفشانی مجرایی است که به وسیله آن مواد آتشفشانی از درون زمین به سطح آن راه می یابند. نک (Neck) مجرای آتشفشانی قدیمی است که اکنون از گدازه های قدیمی پرشده است و چون از سنگ های پیرامون خود مقاوم تر است، به صورت برجستگی ستون مانند باقی مانده و سنگهای اطراف آن که مقاومت کمتری دارند، فرسایش یافته اند.

دهانه آتشفشان: پایانه بالایی مجرای آتشفشان که اغلب از قسمتهای دیگر مجرا وسیع تر است، دهانه آتشفشان گفته می شود که شامل انواع مختلف ذیل می باشد:

دیاترم (Diatreme) عبارت است از دهانه های انفجاری که براثر انفجار ناشی از وجود گازهای آتشفشانی تشکیل گردیده است. این گازها خاستگاه ماگمایی و غیر ماگمایی دارند.

مآر (Maar) دهانه های نسبتا وسیع آتشفشانی که اغلب به وسیله بخار آب حاصل از گرمای ایجاد می شوند. مآرها اغلب در مناطق مرطوب و دریایی رخ می دهند.

کالدرا (Caldera) دهانه های خیلی وسیع آتشفشانی که قطر آنها به چندین کیلومتر می رسد و شامل انواع ذیل می باشد:

کالدرای انفجاری:این نوع کالدرا بر اثر انفجار حجم عظیم از مواد آتشفشانی و پی سنگ در اثر گازهای تحت فشار حاصل می شود و دهانه های وسیعی را تشکیل می دهد بالتدکالدرای آتشفشانی باندائی سان در ژاپن (فوران در سال 1888)

کالدرای ریزشی: متداولترین نوع کالدرا می باشد می باشد که عمل فرونشست و یا ریزش1، 1- Collap se

در اثر انفجار و خارج شدن حجم زیادی از مواد ماگمایی و نیز سنگینی بخشهای بالایی آتشفشان اتفاق می افتد که با ایجاد شکستگی های همراه است. ممکن است این شکستگی ها توسط مواد مذاب به صورت دایک پرشود و یا از طریق آنها مواد فرار یابد احتمالا مواد گدازه ای جدید به سطح کالدرا برسد.
اگر دایک ها به صورت حلقوی پیرامون مخروط آتشفشان ظاهر شوند به آنها دایک های حلقوی می گویند. در حالی که اگر دایک ها به سمت درون زمین به صورت همگرا یا متقارب باشند و یک نوع شکل مخروطی مانند ایجاد نمایند که راس آنها به طرف درون زمین باشد به آنها صفحات مخروطی گفته می شود.
در مواردی نیز دایک ها نسبت به مخروط آتشفشان آرایش شعاعی دارند که به آنها دایک های شعاعی گفنه می شود.

کالدراهای فرسایشی بر اثر فرسایش دهانه آتشفشان قدیمی و گسترش آنها به وسیله عوامل جوی، یخچالی و بادی حاصل می شوند. کراترهالکا کالا در جزیره ماوی هاوایی است.

مخروط آتشفشانی: برجستگی های مخروطی شکل که از انباشتگی مواد آتشفشانی در پیرامون دهانه آتشفشان حاصل می شود و بر حسب این که کدام مواد آتشفشانی تشکیل شده است تحت نام های مختلفی است:

مخروط های تغرایی که فقط از مواد آذرآواری تشکیل شده است.

مخروط های گدازه ای که فقط از گدازه تشکیل شده است.

مخروط های چینه ای که تناوبی از گدازه و مواد آذر آواری «پیروکلاستیک» است.

منبع:

پديده هاي حاصل از حركت ورقه ها:

ورقه هاي سنگ كره به سه شكل مختلف مي توانند نسبت به هم جابه جا شوند: 1 – ورقه ها دور شونده 2 – ورقه هاي نزديك شونده 3 – ورقه هايي كه كنار هم مي لغزند.

ورقه هاي دور شونده:

در اين مناطق مواد مذاب از شكاف موجود در بين دو ورقه خارج شده و در همان جا سخت مي شوند و پوسته جديدي به وجود مي آورند از اين رو هر ساله چند سانتي متر بر وسعت اقيانوس ها افزوده مي شود. ورقه هاي دور شونده بيش تر در اقيانوس ها قرار دارند از اين رو هر ساله چند سانتي متر بر وسعت اقيانوس ها افزوده مي شود.

خروج مواد مذاب در اقيانوس ها در محل ورقه هاي دور شونده سبب

به وجود آمدن رشته كوه هايي در ميان اقيانوس ها مي شود.

رشته كوه هاي داخل اقيانوس ها زنجيره پيوسته اي را مي سازند كه در مجموع بيش از 000/60 كيلو متر است.

رشته كوه هاي ميان اقيانوسي، محل وقوع تعدادي از زمين لرزه ها وآتش فشان ها است.

ورقه هاي نزديك شونده:

ورقه هاي نزيك شونده خصوصيات فيزيكي و شيميايي مختلفي دارند.

انواع ورقه هاي نزديك شونده:

1 – برخورد ورقه ي اقيانوسي با ورقه ي قاره اي

2 – برخورد دو ورقهي اقيانوسي

3 – برخورد دو ورقه ي قاره اي

در موقع برخورد ورقه اقيانوسي با ورقه قاره اي:

1 – ورقه اقيانوسي به زير ورقه ي قاره اي كشيده مي شود و

2 – با خم شدن لبه ورقه ها، گودال عميق اقيانوسي به موازات قاره در داخل اقيانوس به وجود مي آيد.

3 – ورقه اقيانوسي به همراه خود مقداري از رسوبات دريايي را به پايين مي كشاند

4 – وقتي اين مواد به عمق حدود 10 كيلومتري مي رسند ذوب مي شوند و از شكاف هاي ورقه ي قاره اي خود را به بالا مي كشند و سبب به وجود آمدن كوه هاي آتشفشان برروي قاره ها مي شوند

5 – گودال هاي عميق و اطراف آن، محل وقوع زلزله هاي شديد است.

در برخورد ورقه اقيانوسي با ورقه قاره اي :

1 – گودال عميق اقيانوسي به موازات قاره در داخل اقيانوس به وجود مي آيد.

2 – كوه هاي آتشفشاني بر روي قاره ها به وجود مي آيند.

3 – در محل گودال هاي عميق و اطراف آن ها زلزله هاي شديد رخ مي دهد.

در محل برخورد ورقه اقيانوسي:

1 – يكي از ورقه ها به زير ديگري فرو مي رود و با خم شدن لبه ي ورقه ها، گودال عميق اقيانوسي به وجود مي آيد

2 – ورقه فرو رانده شده ذوب مي شود و مواد مذاب حاصل از آن از بستر دريا خارج مي گردد

3 – با ادامه فعاليت اين آتش فشان ها، جزايري سر از آب بيرون مي آورند كه به مجموعه آن ها جزاير قوسي گفته مي شود

4 – اطراف اين گودال ها محل وقوع زلزله هاي شديد است.

در محل برخورد دو ورقه اقيانوسي

يكي از ورقه ها به زير ديگري فرو مي رود. ورقه فرو رانده شده ذوب مي شود و مواد مذاب حاصل از آن از بستر دريا خارج مي گردد با ادامه فعاليت اين آتش فشان ها، جزايري سر از آب بيرون مي آورند كه به مجموعه آن ها جزاير قوسي گفته مي شود.

وقايع ايجاد شده در محل برخورد دو ورقه اقيانوسي:

1 – به وجود آمدن گودال عميق اقيانوسي

2– فعاليت آتشفشان ها

3 – تشكيل جزاير قوسي در اثر فعاليت آتش فشان ها

4 – وقوع زلزله در اطراف گودال ها

در محل برخورد دو ورقه قاره اي:

1 – ورقه اي به زير ورقه ديگر فرو نمي رود زيرا جرم هر دو كم و مساوي است.

2 – نتيجه چنين برخوردي ايجاد كوه و زلزله هاي شديد است.

در محل برخورد دو ورقه قاره اي، ورقه اي به زير ورقه ديگر فرو نمي رود زيرا جرم هر دو كم و مساوي است.

ورقه هايي كه كنار هم مي لغزند:

در محل ورقه هايي كه كنار هم مي لغزند نه پوسته جديدي به وجود مي آيد و نه ورقه اي تخريب مي شود بلكه فقط ورقه ها از كنار هم عبور مي كنند در بيش تر موارد ممكن است اين جابه جايي صورت نگيرد و انرژي ذخيره گردد و به هنگام آزاد شدنِ انرژي، حركت ناگهاني ورقه ها سبب زلزله هاي شديدي شود.

 

انواع حرکت ورقه ها
دور شونده	نزدیک شونده			لغزنده
	برخورد قاره ای با قاره ای	برخورد اقیانوسی با قاره ای	برخورد اقیانوسی با اقیانوسی
نتایج هر کدام از حرکت ها
دور شونده : گسترش کف اقیانوس وتشکیل پوسته جدید ، ایجاد رشته کوه های میان اقیانوسی ، آتشفشان های زیر دریایی و زلزله
نزدیک شونده : اقیانوسی با قاره ای : ایجاد گودال های عمیق اقیانوسی ، ایجاد کوه های آتشفشانی بر روی قاره ها ، محل وقوع زلزله های شدید . اقیانوسی با اقیانوسی : ایجاد گودال های عمیق اقیانوسی ، ایجاد جزایر قوسی (آتشفشانی ) ، محل وقوع زلزله های شدید . قاره ای با قاره ای : ایجاد کوه ها و چین خوردگی ها ، ایجاد زلزله در محل بر خورد
ورقه های لغزنده : ایجاد گسل ها ، ایجاد زلزله

مراحل ترتیبی پيدايش انسان در قرآن

در این مجموعه مسأله پيدايش انسان و سير تكاملي خلقت او را به ترتيب و در طي مراحل مختلف، متذكر مي شويم.

مرحلة اول:

تراب (خاك)، «فَاِنّا خلَقْناكُم مِنْ تُرابٍ؛ به درستي كه ما شما را از خاك آفريديم.[1]

اين گام نخست است كه انسان با آن همه استعداد و شايستگي ها، اين برترين موجودات جهان، از خاكي كه در كم ارزش بودن ضرب المثل پديد آمده است، اين نهايت قدرت نمايي خداست كه از چنين مواد ساده‌اي چنان موجود بديعي آفريده است.

در اين جا منظور از خاك ممكن است خاكي باشد كه حضرت آدم ـ عليه السلام ـ از آن آفريده شده است، و هم چنين امكان دارد اشاره به اين باشد كه همة انسان ها قطع نظر از اين نيز، از خاك هستند، چرا كه تمام مواد غذايي كه نطفه را تشكيل مي دهد. و سپس مواد تغذيه كننده آن، همه از خاك گرفته مي شوند. البته بدون شك تمام اجزاء بدن از خاك گرفته نشده، ولي از آن جا كه ستون اصلي اعضاي بدن را موادي كه از خاك گرفته شده تشكيل مي دهند، اين تعبير كاملاً صحيح مي‌باشد كه انسان از خاك است.[2]

مرحلة دوم؛

اين مرحله از چند قسمت تشكيل شده است:

1. نطفه: «ثُمَّ جَعَلْنا نُطْفَهَ في قَرارٍ مكينٍ؛[3] سپس او را نطفه اي در قرارگاه مطمئن (=رحم) قرار داديم.»

خاك اين موجود ساده و پيش پا افتاده و خالي از حس و حركت و حيات، تبديل به نطفه مي شود، نطفه اي كه از موجودات زنده ذرّه بيني اسرارآميزي تشكيل يافته كه در مرد «اسپرم» و در زن «اوول» ناميده مي شود. البته بايد متذكر شد كه در آيه شريفه، از سوره مؤمنون، «و لقد خلقنا الانسان مِنْ سُلالهَ من طين؛ و ما انسان را از عصاره‌اي از گل آفريديم»[4] مراد از انسان، نوع بشر است كه در نتيجه شامل آدم ـ عليه السلام ـ و همة ذرّيه ونسل او مي شود، لكن يك فرقي مي توان بين خلقت آدم ـ عليه السلام ـ و بقية انسان ها قائل شد و آن اين كه حضرت آدم ـ عليه السلام ـ از گل آفريده شده، ولي از آن به بعد نسل او از نطفه خلق شده اند، به قرينه اين كه خداوند متعال در جاي ديگري از قرآن مي فرمايد: «خداوند متعال آفرينش انسان را از گل آغاز كرد سپس نسل او را از عصاره اي از آب ناچيز و بي قدر آفريده.[5]

2. عَلَقه؛ «ثم خلقنا النطفهَ علقهَ»[6] سپس نطفه را به صورت علقه (خون بسته) درآورديم.

مرحلة پس از نطفه، مرحلة علقه است كه در اين مرحله، سلول هاي نطفه هم چون يك دانه توت بدون شكل در كنار هم قرار مي گيرند كه به صورت يك قطعه خون بسته، مي باشد و آن را در زبان علمي «مورولا» مي نامند.[7]

3. مُضغه؛ «فخلقنا العلقهَ مضغهَ؛[8] و علقه را به صورت مضغه (چيزي شبيه گوشت جويده شده) درآورديم.»

در اين مرحله كم كم جنين شكل يك قطعه گوشت جويده شده به خود مي‌گيرد بي‌آن كه اعضاي بدن در آن مشخص باشد، اما از اين مرحله به بعد، بعضي از جنين ها، خلقت و شكل آن‌ها كامل مي‌شود. يعني تام الخلقه مي‌شوند و مراحل رشد را ادامه مي دهند. ولي بعضي ديگر خلقت آن‌ها ناقص مانده و از ادامه مراحل محروم مي‌شوند و سقط مي­گردند.

در رابطه با اين مراحل سه گانه، روايتي از امام رضا ـ عليه السلام ـ وارد شده است كه حضرت فرمودند: «نطفه چهل روز در رحم به صورت نطفه است، بعد از چهل روز، چهل روز ديگر به صورت علقه است و چون اين چهل روز نيز تمام شد، چهل روز ديگر به صورت مضغه است كه مجموعاً چهار ماه مي شود، بعد از تمام شدن چهار ماه، خداوند دو ملك مي فرستد كه كار آنان خلق كردن است و آن ها به دستور و اذن الهي مأمور مي شوند تا كودك را با ويژگي ها و خصوصياتي كه خداوند دستور داده، از قبيل: دختر يا پسر بودن، اجل و مدت عمر، رزق، عمل و سعادت و شقاوت، صورت‌گري كنند و سپس به امر الهي در او نفخ روح نمايند»[9] لذا از اين مرحله به بعد يعني از چهار ماهگي جنين زنده مي شود. اما جنين در رحم مادر، دو مرحله ديگر را بايد طي كند تا اجازه خروج به او داده شود:

4. عِظام؛ «فخلقنا المضغهَ عظاماً؛[10] و مضغه را به صورت استخوان هايي درآورديم.»

در اين مرحله در پوستة جنين تغييراتي پيدا مي گردد و شكل آن متناسب با كاري كه بايد انجام دهد تغيير مي يابد و اعضاي بدن آن كم كم ظاهر مي شود. از شگفتي‌هاي اين مرحله بايد بيان داشت كه اين مرحله با مرحله­ي قبل، تفاوت اساسي و كلي دارد؛ چرا كه آن گوشت جويده شده ( مضغه) به طور كامل از جنس گوشت بودن خارج شده و به استخوان تبديل مي گردد و اين يكي از شگفتي‌هاي خلقت انسان است.

5. لَحْم؛ «فكسونا العظام لحماً[11] و بر استخوان ها گوشت پوشانديم.

در اين مرحله لباسي براي آن استخوان ها درنظر گرفته مي شود تا او را از آسيب ها و خطرات محافظت نمايد و به او زيبايي عطا كند، چرا كه اگر اين لباس بر استخوان هاي بدن انسان پوشانده نمي شد، شكل ظاهري انسان به صورت اسكلت استخواني مي‌بود بدون اين كه داراي زيبايي باشد. لذا خداوند آن استخوان ها را با لباسي از گوشت پوشاند.

مرحلة سوم؛

از اين مرحله به بعد، جنين از رحم خارج شده و سير تكاملي و رشد خود را در عالم خارج از رحم ادامه مي دهد، كه اين مرحله از سه قسمت تشكيل شده است:

1. دوران طفوليت؛ «ثم نخرجكم طفلاً؛[12] بعد شما را به صورت طفل بيرون مي آوريم.»

اين مرحله با مراحل قبلي كه جنين در شكم مادر بود تفاوت اساسي دارد، چرا كه خداوند متعال در سورة مؤمنون مي فرمايد: «ثم أنشاناه خلقاً آخر؛ از اين مرحله به بعد ما موجود ديگري را ايجاد و تربيت كرديم، و نفرمود: «ثم خلقناه...»، براي اين كه دلالت كند بر اين كه آن چه به وجود آورديم حقيقت و چيز ديگري است غير از آن چه در مراحلي قبلي بود. مثلاً در اين مرحله كه انسان شده، او را صاحب حيات و قدرت و علم كرده كه اين اوصاف در مراحل قبلي نبود. يعني، در مراحل قبل، صرف ماده اي مرده و جاهل و عاجز بود، سپس تبديل به موجودي زنده و عالم و قادر گرديد،[13] لذا خداوند تعبير به «ثم انشأناه خلقاً آخر» مي آورد.

2. دوران رشد و بلوغ؛ «ثم لتبلغوا أشدّكم؛[14] سپس هدف اين است كه به حد رشد و بلوغ خويش برسيد.

در اين مرحله اشاره دارد به اين كه پس از گذراندن دوران طفوليت، به مرحلة رشد و بلوغ مي رسد، يعني، در اين مرحله اعضاء و قواي بدني نيرومند شده و عقل و جسم به كمال مي رسند. البته بعضي اين دوران از زندگي را از جواني تا حدود 40 سالگي مي دانند[15] كه دوران كمالِ عقل و فكر و جسم انسان است.

3. دوران پيري و كهنسالي؛ «و منكم يردّ الي أرذل العمر»[16] و بعضي آن قدر عمر مي كنند كه به بدترين مرحلة زندگي (و پيري) مي رسند، طبق ما قبل اين آية شريفه، عده اي از انسان ها پس از مرحله رشد و بلوغ و قبل از اين كه به اين مرحله برسند، عمر آن ها پايان يافته و روح از بدن آن ها گرفته مي شود، ولي عده اي مي مانند و به اين مرحله مي رسند، البته ديگر پير و كهنسال شده و همة سرمايه هاي حياتي خود را از دست داده اند و ديگر منتظر سلاميت و نشاط و جواني نيستند بلكه منتظر رسيدن مرگ هستند لذا پست ترين مراحل عمر به شمار مي‌آورد كه بعضي آن را از سن 60 سالگي و بالاتر دانسته اند[17].

مرحلة چهارم؛

 فرا رسيدن مرگ: «ثم انكم بعد ذلك لميتون؛[18] سپس شما بعد از آن مي ميريد.»

خداوند تذكر مي دهد كه اين انسان با همة شگفتي‌هايش تا ابد در دنيا زنده نمي ماند، بلكه زماني مي رسد كه اين ساختمان عجيب فرو مي ريزد، لذا اين قسمت از آيه بيان آخرين مراحل تدبير الهي در دنيا است و مي رساند كه مرگ از مراحلي است كه در مسير تقدير به طور حتم بايد باشد و همه بايد آن را طي كنند.

مرحلة پنجم؛

زنده شدن دوباره: «ثم انكم يوم القيامه تبعثون؛[19] سپس در روز قيامت برانگيخته مي شويد.»

و براي اين كه اين تصور پيش نيايد كه با مردن انسان همه چيز پايان مي گيرد، پس اين آفرينش با اين همه شكوه و عظمت، براي اين چند روز زندگي، امري بيهوده است، بلافاصله مي فرمايد: و شما روز قيامت بار ديگر به زندگي بازمي گرديد و برانگيخته مي شويد، البته در سطحي عالي تر و در جهاني وسيع‌تر و گسترده‌تر. و اين همان تماميت تدبير و آخرين نقطه در مسير آدمي است. چرا كه هر كس به آن جا قدم گذارد ديگر بيرون شدني نيست[20] و يك زندگي ابدي دارد.

--------------------------------------------------------------------------------

اندیشه قم/گردآوری:گروه قرآن سایت تبیان زنجان

http://www.tebyan-zn.ir/quran.html

[1]. حج/ 5.

[2]. مكارم شيرازي، ناصر وهمكاران، تفسير نمونه، تهران، دارالكتب الاسلاميه، ج 14، ص 17.

[3]. مؤمنون/ 13.

[4]. مؤمنون/ 12.

[5]. سجده/ 7 ، 8 و حجر/ 29.

[6]. مؤمنون/ 14.

[7]. مكارم شيرازي، ناصر و همكاران، همان، ج 14، ص 17.

[8]. مؤمنون/ 14.

[9]. طباطبايي، سيد محمد حسين، تفسير الميزان، ترجمة محمد باقر موسوي همداني، قم، دفتر انتشارات اسلامي، ج 14، ص 498، و ج 15، ص 30 و حسيني بحراني، سيد هاشم، البرهان في تفسير القرآن، تهران، بنياد بعثت، چاپ اول، ج 4، ص 110. (روايت نقل به مضمون است).

[10]. مؤمنون/ 14.

[11]. همان.

[12]. حج/ 5.

[13]. طباطبايي، سيد محمد حسين، تفسير الميزان، ترجمة محمد باقر موسوي همداني، قم، انتشارات اسلامي، ج 15، ص 24.

[14]. حج/ 5.

[15]. طيب، عبدالحسين، اطيب البيان، تهران، انتشارات اسلام، چاپ سوم، ج 9، ص 226.

[16]. حج/ 5.

[17]. طيب، عبدالحسين، اطيب البيان، تهران، انتشارات اسلام، چاپ سوم، ج 9، ص 266.

[18]. مؤمنون/ 15.

[19]. مؤمنون/ 16.

[20]. طباطبايي، سيد محمد حسين، تفسير الميزان، ج 15، ص 27.

گروههایی که قرآن می گوید وارد جهنـــــم می شوند

۱ـ کافران : بقره/۹۰ ٬ ۱۰۴ ٬ ۱۲۶ - آل عمران/ ۴ ٬ ۱۰ ٬ ۱۲ ٬ ۵۶ ٬ ۹۱ ٬ ۱۰۶ ٬ ۱۳۱ - نساء/ ۱۴ ٬ ۱۸ ٬ ۳۷ ٬ ۵۵ ٬ ۵۶ ٬ ۱۰۲ ٬ ۱۵۱ ٬ ۱۶۱ ٬ ۱۶۸ ٬ ۱۶۹ ٬ - انعام/ ۳۰ ٬ ۴۷ ٬ ۷۰ ٬ ۱۷۰ - انفال/ ۱۴ ٬ ۳۵ - مائده/ ۱۰ ٬ ۳۶ ٬ ۳۷ ٬ ۶۸ - توبه/ ۳ ٬ ۴۹ - یونس/ ۴ ٬ ۷۰ - عنکبوت/ ۵۴ - فاطر/ ۷ - شوری/ ۲۶ - جاثیه/ ۱۱ - احقاف/ ۳۴ - مجادله/ ۴ ٬ ۵ - ملک/ ۶ ٬ ۲۸ - معارج/ ۱ - احزاب/ ۸ - فصّلت/ ۲۷ - فتح/ ۲۵ - ابراهیم/ ۲ ٬ ۲۲ - غاشیه/ ۲۴ .
لازم به ذکر است که بیشترین آیات جهنم ٬ مربوط به کــافران است .

۲ـ ظالمان و ستمگران : آل عمران/ ۱۵۱ - نساء/ ۱۶۸ ٬ ۱۶۹ - مائده/ ۱۲۹ - اعراف/ ۴۱ - نحل/ ۱۱۳ ٬ ۸۵ - کهف/ ۲۹ - حج/ ۲۵ - انبیاء/ ۲۹ - مریم/ ۷۲ - ابراهیم/ ۲۲ - شوری/ ۲۱ ٬ ۴۴ ٬ ۴۵ - زخرف/ ۳۹ ٬ ۶۵ - سبأ/ ۴۲ - طور/ ۴۷ - فرقان/ ۱۹ ٬ ۳۷ - جن/ ۱۵ - انسان/ ۳۱ .

۳ـ مشرکان : توبه/ ۱۷ - اسراء/ ۳۹ - احقاف/ ۲۶ - بینه/ ۶ .

۴ـ منافقان : نساء/ ۱۳۸ ٬ ۱۴۰ ٬ ۱۴۵

۵ـ طغیانگران و مستکبران : نساء/ ۱۷۳ - اعراف/ ۳۶ ٬ ۴۰ ٬ ۴۱ - مؤمن/ ۴۸ ٬ ۴۹ ٬ ۶۰ ٬ ۷۲ ٬ ۷۶ - احقاف/ ۲۰ - زمر/ ۶۰ - ص/ ۵۵ ٬ ۵۶ - جاثیه/ ۸ - ق/ ۲۴ - مدثر/ ۱۶ - نبأ/ ۲۱ ٬ ۲۲ - نازعات/ ۳۷ .

۶ـ پیروی از شیطان : اعراف/ ۱۸ - لقمان/ ۲۱ - ابراهیم/ ۲۲ .

۷ـ تکذیب کنندگان آیات اللهی : بقره/ ۱۰ ٬ ۲۴ - اعراف/ ۳۶ - مائده/ ۱۰ ٬ ۶۸ - انعام/ ۴۹ - فرقان/ ۱۱ ٬ ۲۰ - سجده/ ۲۰ - سبأ/ ۵ ٬ ۳۸ ٬ ۴۲ - طه/ ۲۰ - شعرا/ ۱۸۹ - واقعه/ ۵۰ - الرحمان/ ۴۲ - حدید/ ۱۹ - ملک/ ۹ - نغابن/ ۱۰ - مرسلات/ ۳۴ - مطففین/ ۱۷ - لیل/ ۱۶ .

۸ـ مرتدان : بقره/ ۲۱۷ - آل عمران/ ۸۸ - توبه/ ۱۷ - بینه/ ۶ .

۹ـ بت پرستان : احقاف/ ۲۱ .

۱۰ـ فسادکنندگان : نحل/ ۸۸ - بروج/ ۱۰ .

۱۱ـ آدمهای شقی و خبیث : انفال/ ۳۷ - اعلی/ ۱۱ - لیل/ ۱۵ .

۱۲ـ شیاطین و جن : اعراف/ ۱۷۹ - مریم/ ۶۸ ٬ ۶۹ ٬ ۷۰ ٬ ۷۱ ٬ ۷۲ - سجده/ ۱۳ .

۱۳ـ فاسقان : اعراف/ ۱۶۵ - انعام/ ۴۹ - سجده/ ۲۰ - احقاف/ ۲۰ .

۱۴ـ کسانی که آخرت را به دنیا فروختند : بقره/ ۸۶ .

۱۵ـ کسانی که غرق گناهند : بقره/ ۸۱ .

۱۶ـ آشکارا گناه کنندگان : احزاب/ ۳۰ .

۱۷ـ ربا خواران : بقره/ ۲۷۵ - آل عمران/ ۱۳۰ ٬ ۱۳۱ .

۱۸ـ مترفین : مؤمنون/ ۶۴ .

۱۹ـ اعراض کنندگان از ذکر خدا : جن/ ۱۷ .

۲۰ـ منع کنندگان کار خیر : ق/ ۲۵ .

۲۱ـ اصحاب شمال : واقعه/ ۴۱ .

۲۲ـ فراموش کنندگان آخرت و قیامت و جهنم : اسراء/ ۱۰ - سجده/ ۱۴ - ص/ ۲۶ - جاثیه/ ۳۴ - الرحمن/ ۴۲ - طور/ ۱۴ - مدثر/ ۴۶ .

۲۳ـ پیروان ستمگران : هود/ ۱۱۳ .

۲۴ـ مسخره و استهزای آیات الهی : کهف ۱۰۶ - جاثیه/ ۱۰ ٬ ۳۵ .

۲۵ـ کسانی که مانع راه یابی مردم به حق می شوند و سد عن سبیل الله می کنند : نساء/ ۵۵ - نحل/ ۹۴ - مجادله/ ۱۶ .

۲۶ـ کسانی که با دستورات خدا و پیامبر مخالفت می کنند : نساء/ ۱۱۵ - جن/ ۳۳ .

۲۷ـ کسانی که از عقل و چشم و گوششان در راه یابی به حق استفاده نمی کنند : اعراف/ ۱۷۹ - ملک/ ۱۰ .

۲۸ـ کسانی که امید به ملاقات خداوند ندارند و به دنیا راضی اند : یونس/ ۷ ٬ ۸ .

۲۹ـ کسانی که به نعمتهای خدا کفران می ورزند : ابراهیم/ ۲۸ ٬ ۲۹ ٬ ۳۰ .

۳۰ـ دنیا پرستان : اسراء/ ۱۸ - هود/ ۱۵ ٬ ۱۶ - نازعات/ ۳۸ .

۳۱ـ زر اندوزان : توبه/ ۳۴ ٬ ۳۵ - الحاقه/ ۲۸ ٬ ۲۹ ٬ ۳۰ ٬ ۳۱ - همزه/ ۲ ٬ ۳ ٬ ۴ ٬ ۵ ٬ ۶ - مسد/ ۲ ٬ ۳ .

۳۲ـ فرار از جهاد ( زحف ) : انفال/ ۱۵ ٬ ۱۶ - توبه/ ۸۱ .

۳۳ـ آدم کشان : مائده/ ۳۲ - نساء/ ۹۳ - آل عمران/ ۲۱ .

۳۴ـ ترک کنندگان نماز : مدثر/ ۴۳.

۳۵ـ ترک کنندگان اطعام به مساکین و فقرا : مدثر/ ۴۴ .

۳۶ـ همنشینان با اهل باطل : مدثر/ ۴۵ .

۳۷ـ کسانی که زکات نمی دهند : فصلت/ ۷ - توبه/ ۳۵ .

۳۸ـ خورندگان مال یتیم : نساء/ ۱۰ .

۳۹ـ کم فروشان : مطففین/ ۱ ٬ ۴ ٬ ۵ ٬ ۷ .

۴۰ـ عیب جویان : همزه/ ۱ ٬ ۲ ٬ ۳ ٬ ۴ .

۴۱ـ غیبت کنندگان : همزه/ ۱ ٬ ۲ ٬ ۳ ٬ ۴ .

۴۲ـ اسراف کنندگان : مؤمن/ ۴۳ - اسراء/ ۲۷ .

۴۳ـ مجرمان : مریم/ ۸۶ - زخرف/ ۷۴ - مدثر/ ۴۱ - اعراف/ ۴۰ ٬ ۸۴ ٬ ۱۳۳ - حجر/ ۱۲ ٬ ۵۸ - فرقان/ ۳۱ - نمل/ ۶۹ - قمر/ ۴۷ - الرحمن/ ۴۱ ٬ ۴۲ ٬ ۴۳ ٬ ۴۴ ٬ ۴۵ - معارج/ ۱۱ - طه/ ۷۴ .

۴۴ـ تعدّی کنندگان از حدود اللهی : نساء/ ۱۴ - بقره/ ۱۸۷ ٬ ۲۲۹ ٬ ۲۳۰ - طلاق/ ۱ .

۴۵ـ دشمنان خدا و پیامبر و ائمه : فصّلت/ ۲۸ .

ضمناً آنچه ما در این موضوع نقل کردیم با استفاده از معجم قرآن و سیری در آیات جهنم و استفاده از تفاسیر موضوعی و به ویژه تفسیر پیام قرآن ٬ ج ۶ مبحث دوزخ می باشد.
منبع:کتاب جهنم و عذابهای جهنم نوشته حیدر قنبری

بازگویی گفت و گوی بهشتیان و جهنمیان

قست اول: چرا بهشتی شدی؟

وقتی بهشتیان در باغ‌های جاویدان الهی از نعمت‌های ویژه خداوند بهرمند می‌شوند و وقتی وعده های الهی محقق می‌بینند از یکدیگر دلائل بهشتی شدن خود را پرس و جو می‌کنند و هر یک دلائلی را بیان می‌کنند تا اینکه عده ای مهم‌ترین دلیل برای بهشتی شدن خویش را این‌گونه بیان می‌کنند :

(وَ أَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلی بَعْضٍ یَتَساءَلُونَ. قالُوا إِنَّا کُنَّا قَبْلُ فی أَهْلِنا مُشْفِقینَ. فَمَنَّ اللَّهُ عَلَیْنا وَ وَقانا عَذابَ السَّمُوم. إِنَّا کُنَّا مِنْ قَبْلُ نَدْعُوهُ إِنَّهُ هُوَ الْبَرُّ الرَّحیم:

و برخی‌شان رو به برخی کنند [و] از هم پرسند .گویند: ما پیش‌تر در میان خانواده خود بیمناک بودیم. ما از دیر باز او را می‌خواندیم، که او همان نیکوکار مهربان است . ما از دیر باز او را می‌خواندیم، که او همان نیکوکار مهربان است) (طور: 25-28)

وَ نادی أَصْحابُ النَّارِ أَصْحابَ الْجَنَّةِ أَنْ أَفیضُوا عَلَیْنا مِنَ الْماءِ أَوْ مِمَّا رَزَقَکُمُ اللَّهُ قالُوا إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَهُما عَلَی الْکافِرینَ

: و دوزخیان، بهشتیان را آواز می‌دهند که: «از آن آب یا از آنچه خدا روزیِ شما کرده، بر ما فرو ریزید.» می‌گویند: «خدا آن‌ها را بر کافران حرام کرده است

قسمت دوم: یک خاطره از سال‌های گذشته

(فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلی بَعْضٍ یَتَساءَلُون. قالَ قائِلٌ مِنْهُمْ إِنِّی کانَ لی قَرین. یَقُولُ أَ إِنَّکَ لَمِنَ الْمُصَدِّقین. أَ إِذا مِتْنا وَ کُنَّا تُراباً وَ عِظاماً أَ إِنَّا لَمَدینُون. قالَ هَلْ أَنْتُمْ مُطَّلِعُون. فَاطَّلَعَ فَرَآهُ فی سَواءِ الْجَحیم. قالَ تَاللَّهِ إِنْ کِدْتَ لَتُرْدین؛ و لَوْ لا نِعْمَةُ رَبِّی لَکُنْتُ مِنَ الْمُحْضَرین. أَ فَما نَحْنُ بِمَیِّتین. إِلاَّ مَوْتَتَنَا الْأُولی وَ ما نَحْنُ بِمُعَذَّبین. إِنَّ هذا لَهُوَ الْفَوْزُ الْعَظیمُ:

پس برخی‌شان به برخی روی نموده و از همدیگر پرس‌وجو می‌کنند. گوینده‌ای از آنان می‌گوید: «راستی من [در دنیا] هم‌نشینی داشتم، [که به من] می‌گفت:» آیا واقعاً تو از باور دارندگانی؟ آیا وقتی مردیم و خاک و مشتی استخوان شدیم، آیا واقعاً جزا می‌یابیم؟ [مؤمن] می‌پرسد: «آیا شما اطلاع دارید [کجاست]؟»

پس اطّلاع حاصل می‌کند، و او را در میان آتش می‌بیند. [و] می‌گوید: «به خدا سوگند، چیزی نمانده بود که تو مرا به هلاکت اندازی؛ و اگر رحمت پروردگارم نبود، هرآینه من [نیز] از احضار شدگان بودم [و از روی شوق می‌گوید:] »آیا دیگر روی مرگ نمی‌بینیم، جز همان مرگ نخستین خود ؟ و ما هرگز عذاب نخواهیم شد!؟ راستی که این همان کامیابی بزرگ است. (صافات: 50-60)

قسمت سوم: وعده های خداوند محقق می‌شود؟

(وَ نادی أَصْحابُ الْجَنَّةِ أَصْحابَ النَّارِ أَنْ قَدْ وَجَدْنا ما وَعَدَنا رَبُّنا حَقًّا فَهَلْ وَجَدْتُمْ ما وَعَدَ رَبُّکُمْ حَقًّا قالُوا نَعَمْ فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَیْنَهُمْ أَنْ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَی الظَّالِمینَ:

و بهشتیان، دوزخیان را آواز می‌دهند که: «ما آنچه را پروردگارمان به ما وعده داده بود درست یافتیم؛ آیا شما [نیز] آنچه را پروردگارتان وعده کرده بود راست و درست یافتید؟» می‌گویند: «آری.» پس آواز دهنده‌ای میان آنان آواز درمی‌دهد که: «لعنت خدا بر ستمکاران باد») (اعراف: 44)

قست چهارم: چرا جهنمی شدم؟

(إِلاَّ أَصْحابَ الْیَمین. فی جَنَّاتٍ یَتَساءَلُونَ. عَنِ الْمُجْرِمینَ. ما سَلَکَکُمْ فی سَقَرَ قالُوا لَمْ نَکُ مِنَ الْمُصَلِّینَ وَ لَمْ نَکُ نُطْعِمُ الْمِسْکینَ؛ و کُنَّا نَخُوضُ مَعَ الْخائِضینَ؛ و کُنَّا نُکَذِّبُ به یومِ الدِّینِ. حَتَّی أَتانَا الْیَقینُ:

بجز یاران دست راست. در میان باغ‌ها. از یکدیگر می‌پرسند، درباره مجرمان، چه چیز شما را در آتش [سَقَر] درآورد؟ , گویند: «از نمازگزاران نبودیم، و بینوایان را غذا نمی‌دادیم، با هرزه‌درایان هرزه‌درایی می‌کردیم، و روز جزا را دروغ می‌شمردیم، تا مرگ ما در رسید»)(المدثر:39-47)

قسمت پنجم: التماس دوزخیان از اهل بهشت

وَ نادی أَصْحابُ النَّارِ أَصْحابَ الْجَنَّةِ أَنْ أَفیضُوا عَلَیْنا مِنَ الْماءِ أَوْ مِمَّا رَزَقَکُمُ اللَّهُ قالُوا إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَهُما عَلَی الْکافِرینَ :

و دوزخیان، بهشتیان را آواز می‌دهند که: «از آن آب یا از آنچه خدا روزیِ شما کرده، بر ما فرو ریزید.» می‌گویند: «خدا آن‌ها را بر کافران حرام کرده است.»(اعراف: 50)

وقتی بهشتیان در باغ‌های جاویدان الهی از نعمت‌های ویژه خداوند بهرمند می‌شوند و وقتی وعده های الهی محقق می‌بینند از یکدیگر دلائل بهشتی شدن خود را پرس و جو می‌کنند و هر یک دلائلی را بیان می‌کنند تا اینکه عده ای مهم‌ترین دلیل برای بهشتی شدن خویش را این‌گونه بیان می‌کنند:و برخی‌شان رو به برخی کنند [و]از هم پرسند .گویند:ما پیش‌تر در میان خانواده خود بیمناک بودیم.ما از دیر باز او را می‌خواندیم، که او همان نیکوکار مهربان است.ما از دیر باز او را می‌خواندیم، که او همان نیکوکار مهربان است

قسمت ششم: پشیمانی جهنمیان

(وَ أَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلی بَعْضٍ یَتَساءَلُون. قالُوا إِنَّکُمْ کُنْتُمْ تَأْتُونَنا عَنِ الْیَمین. قالُوا بَلْ لَمْ تَکُونُوا مُؤْمِنین؛ و ما کانَ لَنا عَلَیْکُمْ مِنْ سُلْطانٍ بَلْ کُنْتُمْ قَوْماً طاغین. فَحَقَّ عَلَیْنا قَوْلُ رَبِّنا إِنَّا لَذائِقُون. فَأَغْوَیْناکُمْ إِنَّا کُنَّا غاوینَ:

و بعضی روی به بعضی دیگر می‌آورند [و] از یکدیگر می‌پرسند. [و] می‌گویند: «شما [ظاهراً] از درِ راستی با ما درمی‌آمدید [و خود را حق به جانب می‌نمودید. ]متّهمَان» می‌گویند: «[نه!] بلکه با ایمان نبودید؛ و ما را بر شما هیچ تسلّطی نبود، بلکه خودتان سرکش بودید. پس فرمان پروردگارمان بر ما سزاوار آمد؛ ما واقعاً باید [عذاب را] بچشیم؛ و شما را گمراه کردیم، زیرا خودمان گمراه بودیم.»)(صافات:27-33)

قسمت هفتم: جنگ و دعوا در میان دوزخیان

(قالَ الَّذینَ اسْتَکْبَرُوا لِلَّذینَ اسْتُضْعِفُوا أَ نَحْنُ صَدَدْناکُمْ عَنِ الْهُدی بَعْدَ إِذْ جاءَکُمْ بَلْ کُنْتُمْ مُجْرِمین‌وَ قالَ الَّذینَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذینَ اسْتَکْبَرُوا بَلْ مَکْرُ اللَّیْلِ وَ النَّهارِ إِذْ تَأْمُرُونَنا أَنْ نَکْفُرَ بِاللَّهِ وَ نَجْعَلَ لَهُ أَنْداداً وَ أَسَرُّوا النَّدامَةَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذابَ وَ جَعَلْنَا الْأَغْلالَ فی أَعْناقِ الَّذینَ کَفَرُوا هَلْ یُجْزَوْنَ إِلاَّ ما کانُوا یَعْمَلُونَ:

و کسانی که زیردست بودند به کسانی که [ریاست و] برتری داشتند، می‌گویند: «[نه]، بلکه نیرنگ شب و روز [شما بود] آنگاه که ما را وادار می‌کردید که به خدا کافر شویم و برای او همتایانی قرار دهیم.» و هنگامی که عذاب را ببینند پشیمانی خود را آشکار کنند؛ و در گردن‌های کسانی که کافر شده‌اند غُلها می‌نهیم؛ آیا جز به سزای آنچه انجام می‌دادند می‌رسند؟)(سبا:32-33)

بررسی هر کدام از این سخنان و عملی کردن آن‌ها در زندگی می‌تواند نقش مهمی در پیشرفت و رشد ما داشته باشد چرا که سخنان بهشتیان مبنی بر موفقیت‌های بی نظیرشان در دنیا و سخنان دوزخیان مبنی بر شکست‌ها و پشیمانی آن‌ها به خوبی می‌تواند نقشه زندگی ما و راه پرپیچ و خمی را که در مسیر ما قرار دارد را ترسیم کند.

امین ادریسی

بازی هشت وزیر

هشت وزیر در صفحه شطرنج طوری قرار دهید که هیچکدام نتوانند همدیگر را بزنند

فلش تبدیل عدد کسری به عدد اعشاری

فلش فعالیت مجموع زوایای داخلی یک مثلث

طرح فعّاليّت يادگيری تفکّر و پژوهش (عنوان فعالیت: زیر ذره بین)

زير ذرّه بين

مضمون: روش گردآوری اطّلاعات (مشاهده)

صلاحيت ها: مشاهده، گردآوری اطّلاعات تحليل، استنباط، استدلال

زمان: دو جلسهٔ ۴۵ دقيقه ای

دانش آموزان روش های مختلف جمع آوری اطّلاعات دربارهٔ موضوع مورد پرسش را در گروه مورد بحث قرار می دهند و با کنار هم گذاشتن داده ها، بر روش مشاهده به عنوان يک شيوهٔ نظام مند جمع آوری اطّلاعات، معيارهای مشاهدهٔ نظام مند و رعايت نکات اخلاقی توافق می کنند.

انتظارات عملکردی خاص

-طرح پرسش های مناسب و تشخيص مسئله

-شناسايی و تشخيص منابع و شيوه های مناسب جمع آوری اطّلاعات

-برنامه ريزی برای دستيابی به پاسخ سؤالات خود

-پيش بينی نتايج و پيامدها و بروز رفتار خردمندانه

-استفاده از زبان صحيح و دقيق برای توضيح ايده ها و تصميم های خود

-سنجش اطّلاعات، ارزيابی و به چالش کشيدن ايده ها و اعمال خود و ديگران

-همفکری با ديگران در حلّ مسائل و مشکلات

-ارزشمند دانستن مطالعه و پژوهش

انتظارات عملکردی مشترک

-بررسی پديده ها و روابط بين آنها

-بروز عمل اخلاقی در مراودات روزانه خود

-استخراج معنا و مفهوم از تجارب خود

-شناسايی راه های چگونگی يادگيری خود

-مواد و وسايل آموزشی: کتاب کار

فرايند اجرای فعّاليّت :

دانش آموزان را گروه بندی و سؤال زير را برای همهٔ گروه ها مطرح کنيد.

« دانش آموزان مدرسهٔ شما در زنگ تفريح چه کارهايی انجام می دهند؟ »

احتمالاً در مرحلهٔ اوّل دانش آموزان تمايل دارند همان لحظه به اين سؤال پاسخ گويند. اگرچنين اتّفاقی افتاد به آنها بگوييد پاسخ اين سؤال نيازمند اطّلاعات بيشتر و دقيق تری است. آنها را راهنمايی کنيد برای يافتن بهترين راه جمع آوری اطّلاعات و پاسخ گويی به اين سؤال و سؤالات مشابه در گروه مشورت و تصميم گيری کنند. پاسخ ها را به صورت غيرمستقيم به سمت استفاده از مشاهده به عنوان مناسب ترين روش جمع آوری اطّلاعات برای پاسخگويی به اين سؤال هدايت کنيد.

بعد از اينکه مشاهده به عنوان مناسب ترين روش انتخاب شد، سؤالات زير را برای دانش آموزان مطرح کنيد تا قبل از اجرا، در گروه به آنها پاسخ دهند.

هر گروه چه پايه ای را انتخاب می کند؟

برای مشخّص تر و متفاوت بودن نتايج کار بهتر است هر گروه از دانش آموزان، دانش آموزان يک پايه را مشاهده کنند. چه رفتارهايی را مشاهده می کنند؟

نمونه رفتارهايی که انتخاب می کنند ممکن است رفتارهای مثبت مثل کمک به ديگران، رفتارهای منفی مثل آشغال ريختن، يا موارد ديگری مثل نوع بازی، نوع خوراکی ها و ... باشد.

هر عضو گروه چند نفر را مورد مشاهده قرار خواهد داد؟

در چه زمانی اين کار را انجام می دهند؟

چه نکات اخلاقی را بايد در اين کار رعايت کنند؟

گزارش خود را چگونه ثبت و ارائه خواهند کرد؟

توصيه های اجرايی:

نکات زير را مورد توجّه قرار دهيد؛

از هر پايه حداقل پنج و حداکثر ده نفر مورد مشاهده قرار گيرند.

دانش آموزان را تشويق کنيد تا علاوه بر ثبت نتايج در کتاب کار، گزارش کمی را به صورت نمودار ستونی يا دايره ای و در صورت امکان در قالب پاورپوينت ارائه دهند.

مشاهده موجب سلب آسايش و امنيت فرد مورد مشاهده نشود.

هنگام ارائهٔ گزارش، اطّلاعات بدست آمده مورد سوء استفاده قرار نگيرد. (حرمت افراد رعايت شود. از افراد نام برده نشود. ويژگی و تعداد رفتارها فهرست شود.)

فعّاليّت تکميلی:

دانش آموزان در يک ساعت بخصوص (برای مثال پنج بعد از ظهر) به مدت ربع ساعت افراد يا وسايل نقليه که از مقابل خانه آنها می گذرد را با ذکر ويژگی های اختصاصی آنها فهرست (در صورت لزوم طبقه بندی) کرده و در کلاس ارائه دهند.

طرح فعّاليّت يادگيری تفکّر و پژوهش (عنوان فعالیت: شکلی دیگر یا خفاش دیوانه)

مضمون: به گونه ای ديگر ديدن

صلاحيت ها: مشاهده، استدلال، تجسم، تخيّل

زمان: ۴۵ دقيقه

آيا همهٔ چيزهای پيرامون ما همان طور که ما می بينيم هستند؟ آيا همهٔ مردم چيزها را همان طور که ما می بينيم، می بينند؟ در اين فعّاليّت دانش آموزان به اين پرسش ها از ديدگاه خود نظر می دهند. اين قبيل پرسش ها و نظاير آن پرسش هايی هستند که روشن سازی آنها به ادراک ما از جهان کمک زيادی می کند.

انتظارات عملکردی خاص

پيش بينی نتايج و پيامدها و بروز رفتار خردمندانه

شناسايی تفاوت ها، شباهت ها و رابطه ها

استفاده از زبان صحيح و دقيق برای توضيح ايده ها و تصميم های خود

استنباط و نتيجه گيری از يافته ها

به چالش کشيدن ايده های خود و ديگران

انتظارات عملکردی مشترک

بررسی پديده ها و روابط بين آنها

بررسی قوانين حاکم بر روابط بين پديده ها

به کارگيری مهارت های اجتماعی همدلی، مشارکت، توافق، مخالفت، مذاکره و گفت وگو

مواد و وسايل آموزشی: کتاب کار، کتاب خفّاش ديوانه، نويسنده جين ويليس، مترجم معصومه انصاريان، انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

فرايند اجرای فعّاليّت : کتاب را برای دانش آموزان بخوانيد و بگذاريد همه، تصاويرهرصفحه را ببينند. حالا از دانش آموزان بخواهيد راجع به سؤالات زير فکر کنند. به نظر شما دنيايی که خفّاش می شناخت واقعی بود يا دنيای ساير جانوران؟(  در واقع حق با خفّاش بود يا ساير جانوران؟ )

پاسخی که به سؤال قبل داديم چقدر به نوع زندگی خودمان ربط داشت؟

زمين کروی شکل است. آيا انسان هايی که آن سوی کرهٔ زمين زندگی می کنند همه چيز را وارونه می بينند؟( دايره ای روی تابلو بکشيد و منظورتان را روی تصوير به دانش آموزان تفهيم کنيد.)

اگر هر کدام از مردم روی زمين دنيا را از يک جهت می ديدند زندگی ما چه تفاوت هايی با چيزی که الان هست داشت؟

افکار ما روی نوع زندگی ما تأثير دارد يا زندگی ما روی افکارمان تأثير دارند؟(در صورت لزوم برای درک اين سؤال به نوع قضاوت حيوانات داستان براساس زندگيشان اشاره کنيد. )

توصيه های اجرايی

سؤال آخر می تواند جمع بندی بحث شما باشد.

لازم است همهٔ دانش آموزان در همهٔ سؤالات به خصوص سؤال آخر مشارکت کنند.

بديهی است در اين بحث و بحث های مشابه ممکن است معدودی از دانش آموزان سايرين به يک نتيجه مشترک نرسند.

از القای نتيجه به آنها خودداری کنيد.